Την Κυριακή 22 Σεπτεμβρίου 1985, στο ξενοδοχείο Plaza της Νέας Υόρκης, συναντήθηκαν οι υπουργοί Οικονομικών και οι διοικητές των κεντρικών τραπεζών πέντε χωρών: των ΗΠΑ, της Ιαπωνίας, της Γερμανίας, της Γαλλίας και του Ηνωμένου Βασιλείου. Η ομάδα λεγόταν G-5 (Ομάδα των Πέντε). Στο τέλος ανακοίνωσαν ότι θέλουν τα άλλα νομίσματα να ανέβουν σιγά-σιγά απέναντι στο δολάριο. Οι πέντε χώρες ήταν έτοιμες να παρέμβουν μαζί στην αγορά για να γίνει αυτό.
Τι είναι η «παρέμβαση» στην αγορά συναλλάγματος
Όταν μια κεντρική τράπεζα αγοράζει ή πουλά νόμισμα για να επηρεάσει την τιμή του, λέμε ότι παρεμβαίνει στην αγορά συναλλάγματος. Στο Plaza οι πέντε χώρες δεσμεύτηκαν να το κάνουν μαζί και με συντονισμό. Έτσι η κίνηση είχε μεγαλύτερο βάρος από την παρέμβαση μιας χώρας μόνης της.
Τι έγραψε το ανακοινωθέν
Το ΔΝΤ γράφει ότι η συνάντηση κράτησε το μεγαλύτερο μέρος του απογεύματος και ότι στο τέλος βγήκε ένα μακροσκελές ανακοινωθέν. Η βασική του φράση, όπως τη μεταφέρει το ΔΝΤ, ήταν ότι «some further orderly appreciation of the main nondollar currencies against the dollar is desirable». Δηλαδή: είναι επιθυμητό τα βασικά νομίσματα εκτός δολαρίου να ανέβουν ακόμη λίγο και ομαλά απέναντι στο δολάριο.
Οι πέντε χώρες δήλωσαν επίσης ότι ήταν έτοιμες να συνεργαστούν πιο στενά για να γίνει αυτό, όταν θα βοηθούσε. Το ΔΝΤ σημειώνει ότι η φράση αυτή απέφυγε τη λέξη «παρέμβαση», παρότι και οι πέντε χώρες ήταν πια έτοιμες να παρέμβουν.
Πώς φτάσαμε ως εκεί
- Το σχέδιο ξεκίνησε τον Ιούνιο του 1985 με μυστικές επαφές. Στην πρώτη φάση δεν συμμετείχε ούτε το ΔΝΤ.
- Στις αρχές Σεπτεμβρίου αντιπρόσωποι των ΗΠΑ, της Γερμανίας και του Ηνωμένου Βασιλείου συναντήθηκαν κρυφά στο αεροδρόμιο Χίθροου και έγραψαν το πρώτο σχέδιο του ανακοινωθέντος.
- Στις 15 Σεπτεμβρίου οι αναπληρωτές και των πέντε χωρών δούλεψαν μια ολόκληρη ημέρα στο Λονδίνο πάνω στο κείμενο.
- Μέχρι τότε το δολάριο είχε πέσει κατά 8½% από την κορυφή του Φεβρουαρίου, σε σχέση με ένα καλάθι νομισμάτων (η «πραγματική σταθμισμένη ισοτιμία» του). Η πτώση όμως είχε σταματήσει στα τέλη Αυγούστου.
- Οι αναπληρωτές κατέληξαν ότι θα έπρεπε να ενθαρρυνθεί μια ακόμη πτώση του δολαρίου 10–12% απέναντι σε καθένα από τα άλλα νομίσματα της G-5, με συντονισμένη παρέμβαση και με δέσμευση για κατάλληλη νομισματική και δημοσιονομική πολιτική.
- Ακόμη και οι περισσότεροι διοικητές κεντρικών τραπεζών έμαθαν για τη συνάντηση λίγο πριν. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ ενημερώθηκε μία ή δύο ημέρες νωρίτερα.
Τι δεν άλλαξε το Plaza
Το ΔΝΤ είναι προσεκτικό στην κρίση του. Γράφει ότι η συμφωνία δεν ήταν η αρχή της διαδικασίας: οι πέντε χώρες είχαν κάνει κοινές παρεμβάσεις και τους προηγούμενους μήνες. Δεν άλλαξε δραματικά ούτε την κατεύθυνση ούτε το μέγεθος της πορείας των ισοτιμιών, αν και μπορεί να εμπόδισε την πτώση του δολαρίου να σταματήσει. Η πιο συγκεκριμένη της συνέπεια ήταν μια κοινή δέσμευση για παρέμβαση.
Τι ακολούθησε
- Στις 6 Μαρτίου 1986 άρχισε ένας γύρος μειώσεων επιτοκίων από όλες τις κεντρικές τράπεζες της G-5, μετά από ιδιωτική συμφωνία του διοικητή της αμερικανικής Federal Reserve και του προέδρου της γερμανικής Bundesbank.
- Δεκαεπτά μήνες μετά το Plaza, το Φεβρουάριο του 1987, έγινε η συμφωνία του Λούβρου. Το ΔΝΤ τη χαρακτηρίζει κορύφωση της συνεργασίας των χωρών στη δεκαετία του 1980.
- Το Υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ γράφει ότι η συνεργασία συνεχίστηκε ως το τέλος του 1989, αραίωσε μετά και σταμάτησε στα μέσα του 1990.
Τι δεν ξέρουμε
- Δεν διαβάσαμε το ίδιο το ανακοινωθέν· η φράση του είναι όπως τη μεταφέρει το ΔΝΤ.
- Το ΔΝΤ δεν δίνει εδώ ποσά παρέμβασης, ούτε πόσο ανέβηκαν τελικά τα άλλα νομίσματα. Γι’ αυτό δεν γράφουμε νούμερα για το αποτέλεσμα.
- Το 10–12% ήταν η εκτίμηση των αναπληρωτών υπουργών πριν τη συνάντηση, όχι στόχος που γράφτηκε στο ανακοινωθέν.
- Δεν γράφουμε τιμές αγοράς, προβλέψεις ή συμβουλές.
Οι πηγές
Τα στοιχεία προέρχονται από την επίσημη ιστορία του ΔΝΤ (κεφάλαιο 4) και από το Υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ. Το άρθρο γράφτηκε με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης· τα νούμερα και οι ημερομηνίες ελέγχθηκαν έναντι των κειμένων. Δεν αποτελεί επενδυτική συμβουλή.










