Στις 3 Μαΐου 1998 το Συμβούλιο της ΕΕ, σε επίπεδο αρχηγών κρατών ή κυβερνήσεων, αποφάσισε ποιες χώρες πληρούν τις προϋποθέσεις για το ενιαίο νόμισμα από την 1η Ιανουαρίου 1999. Ήταν 11: το Βέλγιο, η Γερμανία, η Ισπανία, η Γαλλία, η Ιρλανδία, η Ιταλία, το Λουξεμβούργο, οι Κάτω Χώρες, η Αυστρία, η Πορτογαλία και η Φινλανδία. Η Ελλάδα και η Σουηδία δεν τις πληρούσαν «σε αυτό το στάδιο». Για την Ελλάδα η απόφαση γράφει ότι ο πληθωρισμός της ήταν 5,2%.
Τι είναι τα «κριτήρια σύγκλισης»
Η απόφαση κοιτάζει τέσσερα πράγματα για κάθε χώρα, με βάση το άρθρο 109 Ι της συνθήκης:
- Πληθωρισμός: πόσο ανέβηκαν οι τιμές στους 12 μήνες έως τον Ιανουάριο 1998. Πρέπει να είναι κάτω από μια τιμή αναφοράς.
- Δημόσιο έλλειμμα: να μην υπάρχει απόφαση του Συμβουλίου για «υπερβολικό έλλειμμα», δηλαδή ότι το κράτος ξοδεύει πολύ περισσότερα από όσα εισπράττει.
- Νόμισμα: η χώρα να έχει μείνει δύο χρόνια στον Μηχανισμό Συναλλαγματικών Ισοτιμιών (ΜΣΙ), ένα σύστημα όπου κάθε νόμισμα πρέπει να μένει κοντά σε μια κεντρική τιμή. Στα δύο χρόνια δεν πρέπει να έχει δεχτεί σοβαρές πιέσεις ούτε να έχει υποτιμήσει μόνη της το νόμισμά της.
- Μακροπρόθεσμο επιτόκιο: το μέσο επιτόκιο του έτους έως τον Ιανουάριο 1998 πρέπει να είναι κάτω από μια τιμή αναφοράς.
Δεν περιλαμβάνεται το δεύτερο κριτήριο στον πίνακα παρακάτω, γιατί η απόφαση δεν δίνει νούμερο για αυτό: λέει μόνο αν υπάρχει ή όχι απόφαση του Συμβουλίου.
Τα νούμερα της απόφασης
Ο πίνακας έχει πέντε από τις χώρες που πέρασαν και τις δύο που δεν πέρασαν. Η Ιρλανδία έχει πληθωρισμό 1,2%· το επιτόκιό της δεν μπαίνει στον πίνακα.
| Χώρα | Πληθωρισμός | Μακροπρόθεσμο επιτόκιο | Το Συμβούλιο έκρινε |
|---|---|---|---|
| Βέλγιο | 1,4% | 5,7% | πληροί τις προϋποθέσεις |
| Γερμανία | 1,4% | 5,6% | πληροί τις προϋποθέσεις |
| Ισπανία | 1,8% | 6,3% | πληροί τις προϋποθέσεις |
| Γαλλία | 1,2% | 5,5% | πληροί τις προϋποθέσεις |
| Φινλανδία | 1,3% | 5,9% | πληροί τις προϋποθέσεις |
| Σουηδία | 1,9% | 6,5% | δεν πληροί |
| Ελλάδα | 5,2% | 9,8% | δεν πληροί |
Τα νούμερα είναι όπως τα γράφει η απόφαση, για το έτος που λήγει τον Ιανουάριο 1998.
Τι γράφει η απόφαση για την Ελλάδα
- Πληθωρισμός: 5,2%, «υψηλότερο από την τιμή αναφοράς».
- Έλλειμμα: στις 26 Σεπτεμβρίου 1994 το Συμβούλιο είχε αποφασίσει ότι υπάρχει υπερβολικό δημοσιονομικό έλλειμμα στην Ελλάδα. Η απόφαση αυτή δεν είχε καταργηθεί.
- Νόμισμα: η δραχμή δεν συμμετείχε στον ΜΣΙ κατά τη διετία που έληγε τον Φεβρουάριο 1998. Η δραχμή ήταν σχετικά σταθερή, αλλά δεχόταν κατά περιόδους πιέσεις, που αντιμετωπίστηκαν με προσωρινές αυξήσεις των επιτοκίων και με παρέμβαση στην αγορά συναλλάγματος. Η δραχμή μπήκε στον ΜΣΙ τον Μάρτιο 1998.
- Επιτόκιο: 9,8% κατά μέσο όρο.
- Συμπέρασμα: «Η Ελλάδα δεν πληροί κανένα από τα κριτήρια σύγκλισης». Άρα δεν πληροί τις προϋποθέσεις και παίρνει παρέκκλιση: προσωρινή εξαίρεση από το ευρώ.
- Η νομοθεσία της Ελλάδας και το καταστατικό της κεντρικής της τράπεζας ήταν συμβατά με τη συνθήκη.
Και η Σουηδία
Η Σουηδία είχε πληθωρισμό 1,9%, δεν είχε απόφαση για υπερβολικό έλλειμμα και είχε επιτόκιο 6,5%. Η απόφαση έκρινε ότι δεν πληροί το κριτήριο του νομίσματος: η κορόνα δεν συμμετείχε ποτέ στον ΜΣΙ. Γράφει επίσης ότι η σουηδική νομοθεσία, μαζί με το καταστατικό της κεντρικής τράπεζας της χώρας, δεν ήταν συμβατή με τη συνθήκη.
Το Ηνωμένο Βασίλειο και η Δανία
Το Συμβούλιο δεν χρειάστηκε να εξετάσει αυτές τις δύο χώρες. Το Ηνωμένο Βασίλειο είχε ειδοποιήσει ότι δεν σκοπεύει να περάσει στο τρίτο στάδιο της ΟΝΕ (το στάδιο του ενιαίου νομίσματος) την 1η Ιανουαρίου 1999. Η Δανία είχε ειδοποιήσει ότι δεν θα συμμετάσχει.
Η Ιρλανδία και η Φινλανδία
- Ιρλανδία: στις 16 Μαρτίου 1998, ύστερα από αίτημα των ιρλανδικών αρχών, οι κεντρικές ισοτιμίες της ιρλανδικής λίρας έναντι όλων των άλλων νομισμάτων του ΜΣΙ αναπροσαρμόστηκαν προς τα πάνω κατά 3%.
- Φινλανδία: μπήκε στον ΜΣΙ τον Οκτώβριο 1996, λιγότερο από δύο χρόνια πριν. Η απόφαση κρίνει ότι το φινλανδικό μάρκο επέδειξε παρ’ όλα αυτά επαρκή σταθερότητα στα δύο τελευταία χρόνια.
Τι δεν ξέρουμε
- Την τιμή αναφοράς. Η απόφαση λέει «χαμηλότερο» ή «υψηλότερο από την τιμή αναφοράς» αλλά δεν γράφει εδώ το νούμερο.
- Ένα σημείο του ελληνικού κειμένου. Για το επιτόκιο της Ελλάδας (9,8%) το κείμενο γράφει «χαμηλότερο από την τιμή αναφοράς», ενώ το συμπέρασμά του λέει ότι η Ελλάδα δεν πληροί κανένα κριτήριο. Η απόφαση δεν εξηγεί τη διαφορά, και γι’ αυτό δεν βγάζουμε συμπέρασμα για αυτό το κριτήριο.
- Τα στοιχεία της Ιταλίας, του Λουξεμβούργου, των Κάτω Χωρών, της Αυστρίας και της Πορτογαλίας. Δεν τα διαβάσαμε και δεν τα αναφέρουμε.
- Τι έγινε μετά. Η απόφαση δεν λέει τίποτα για το πότε και πώς θα εξεταστεί ξανά η Ελλάδα.
Οι πηγές
Όλα προέρχονται από την απόφαση 98/317/ΕΚ του Συμβουλίου, όπως δημοσιεύτηκε στην Επίσημη Εφημερίδα. Το άρθρο γράφτηκε με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης· τα νούμερα και οι ημερομηνίες ελέγχθηκαν έναντι του κειμένου. Δεν αποτελεί επενδυτική συμβουλή.









